Czym są programy deradykalizacyjne?

Programy deradykalizacyjne to zestaw działań i strategii, których celem jest odwrócenie procesu radykalizacji poprzez skłonienie osób o skrajnych poglądach lub zaangażowanych w działalność terrorystyczną do porzucenia przemocy oraz wsparcie ich w powrocie do życia w społeczeństwie.

Uczestnikami programów tego typu są:

• osoby, które się zradykalizowały (np. w ramach organizacji ekstremistycznych, religijnych lub politycznych),
• więźniowie skazani za przestępstwa na tle ideologicznym (np. terroryzm),
• osoby powracające z terenów konfliktów (np. byli bojownicy tzw. Państwa Islamskiego).

Jak działają takie programy?

Zwykle są to działania wielopoziomowe, obejmujące:

•  wsparcie psychologiczne i społeczne – terapia, rozmowy z psychologami, pracownikami socjalnymi.
• edukację i kontr-narracje – pokazanie alternatywnych poglądów, demaskowanie fałszywych ideologii.
• reintegrację zawodową i społeczną – pomoc w znalezieniu pracy, nauce zawodu, powrocie do życia rodzinnego.
• wsparcie religijne – np. rozmowy z duchownymi w przypadku ekstremizmu religijnego.
• monitorowanie i nadzór – czasem programy te są połączone z nadzorem służb, szczególnie jeśli dana osoba stanowiła duże zagrożenie.

Gdzie są organizowane? Programy deradykalizacyjne prowadzone są:

• w państwach europejskich (m.in. Niemcy, Dania, Francja, Wielka Brytania),
• na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej (np. Arabia Saudyjska, Maroko),
• w innych państwach tj. USA, Kanada, Indonezja czy Nigeria.

Czy są skuteczne?

To zależy – skuteczność jest trudna do zmierzenia i zależy od indywidualnego przypadku, jakości programu oraz kontekstu społecznego i politycznego. Wielu ekspertów podkreśla, że deradykalizacja to proces długotrwały, a pełna „dekonstrukcja” ekstremistycznego światopoglądu nie zawsze się udaje.