Odżywianie się w islamie to nie tylko jedna z podstawowych potrzeb fizjologicznych, ale również akt religijny i element tożsamości kulturowej. Muzułmanie wierzą, że dbanie o ciało poprzez spożywanie zdrowych i dozwolonych pokarmów jest formą oddawania czci Bogu.
Zrozumienie sposobu odżywiania muzułmanów oraz związanych z tym procesów, wymaga zdefiniowania trzech kluczowych terminów wywodzących się z prawa szari'atu (zbiór norm i zasad regulujących życie muzułmanów zarówno w kwestiach religijnych jak i świeckich):
- Halal (dozwolone): To szerokie pojęcie obejmujące wszystko, co jest zgodne z prawem muzułmańskim. W kontekście żywienia oznacza produkty, które nie zawierają zakazanych składników i zostały przygotowane zgodnie z zasadami religii.
- Haram (zakazane): To przeciwieństwo halal. Haram oznacza czyny i produkty kategorycznie zabronione. Spożywanie ich jest uważane za grzech. Zakaz ten ma charakter absolutny, chyba że wierny znajduje się w sytuacji darura (wyższej konieczności), np. grozi mu śmierć głodowa. Wówczas spożycie haram w ilości niezbędnej do przetrwania nie jest winą.
- Maszbuh (wątpliwe): Produkty, co do których nie ma pewności, czy są halal, czy haram (np. z powodu niejasnego pochodzenia składników lub dodatków chemicznych). Pobożni muzułmanie zazwyczaj ich unikają.
W kulturze europejskiej pojęcie „żywność halal” kojarzone jest zazwyczaj z rytualnym sposobem pozyskiwania mięsa. Kwestia ta jest jednym z najbardziej złożonych i dyskutowanych aspektów prawa żywnościowego, budzącym kontrowersje zarówno religijne, jak i etyczne. Muzułmanie wierzą, że aby mięso zwierzęcia dozwolonego było halal, musi zostać spełniony szereg warunków. Kwestią sporną natury etycznej jest sam proces uboju rytualnego. To co przez muzułmanów jest postrzegane jako warunek konieczny w uzyskaniu mięsa halal, przez innych często jest odbierane jako forma okrucieństwa nad zwierzętami.
Znak halal w restauracji w Marrakeszu, fot. K. Górak-Sosnowska