Współczesna migracja

Współczesna migracja z Polski do regionu Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej znacząco różni się od migracji historycznej. Od lat 90. XX wieku, po transformacji ustrojowej i akcesji Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku, migracje te nabrały charakteru dobrowolnego, ekonomicznego i zazwyczaj krótkoterminowego, skupiając się na wysoko wykwalifikowanych profesjonalistach – inżynierach, menedżerach, lekarzach, specjalistach IT oraz pracownikach sektora edukacyjnego. Szacunkowa liczba Polaków przebywających w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej wynosi około 13-14 tysięcy, co stanowi marginalną część globalnej diaspory polonijnej liczącej od 12 do 20 milionów osób, ale jednocześnie odzwierciedla rosnącą obecność w państwach Zatoki Perskiej, zwanych państwami GCC (Rady Współpracy Państw Zatoki). Polscy migranci koncentrują się przede wszystkim w Zjednoczonych Emiratach Arabskich (ok. 8 tysięcy, głównie w Dubaju i Abu Zabi), Katarze (1,2 tysiąca w Dosze), Egipcie (1,1 tysiąca), Libanie (1 tysiąc) oraz Jordanii (400 osób). 

Współczesne migracje to w przeważającej mierze tzw. self-initiated expatriates (SIE), czyli osoby podejmujące indywidualne decyzje karierowe, często na podstawie bezpośredniej rekrutacji lub kontraktów z międzynarodowymi korporacjami. Rzadziej spotyka się assigned expatriates (AE), wysyłanych za granicę przez polskie firmy macierzyste. Pobyt jest zazwyczaj tymczasowy, trwający od 2 do 5 lat, z bogatym wsparciem organizacyjnym, obejmującym pakiety relokacyjne, mieszkania służbowe i edukację dla dzieci. Mimo dominacji migracji zarobkowych do krajów zachodniej Europy, takich jak Wielka Brytania czy Niemcy, państwa GCC przyciągają wyższymi zarobkami – nawet dwu- lub trzykrotnie wyższymi niż w Polsce – oraz większą stabilnością geopolityczną i socjalną dla wysoko wykwalifikowanych pracowników. 

Głównymi motywacjami ekonomicznymi są atrakcyjne wynagrodzenia, benefity pozapłacowe oraz zapotrzebowanie rynków GCC na specjalistów w kluczowych sektorach, takich jak budownictwo (megaprojekty jak NEOM), technologie informacyjne, opieka zdrowotna oraz edukacja na poziomie międzynarodowym. Polscy migranci to zazwyczaj osoby wysoko wykształcone, władają płynnie językiem angielskim i są postrzegani jako europejscy eksperci. Profil demograficzny obejmuje osoby w wieku 30-50 lat, głównie menedżerów średniego i wyższego szczebla, inżynierów oraz personel medyczny. Kobiety stanowią około połowy tej grupy – często migrują samodzielnie jako specjalistki lub dołączają do mężów na kontraktach. Migracje rodzinne są powszechne, wspierane przez szkoły sobotnie przy ambasadach oraz kluby i nieformalne grupy polonijne. Obok głównego nurtu migrantów ekonomicznych istnieją mniejsze grupy, jak archeolodzy pracujący w Petrze, żołnierze w misjach ONZ na Synaju czy w Libanie, a także misjonarze katoliccy w Ziemi Świętej.