Cel:

• Uwrażliwienie uczniów na wielość sposobów definiowania pojęcia cywilizacja
• Pokazanie wartościującego charakteru pojęcia cywilizacja
• Ukazanie wielości kręgów kulturowych

Czas: 40 minut

Poziom: szkoła podstawowa, szkoła ponadpodstawowa

Instrukcja dla nauczyciela

Literatura cytowana

Ash, G. (2000). History of the Present, Penguin.

Berman, P. (2003). Terror and Liberalism. W. W. Norton & Company.

CIA (2023). CIA World Factbook, https://www.cia.gov/the-world-factbook/.

Huntington, S. (1993). The Clash of Civilizations?, “Foreign Affairs”, 72(3).

Islam jest drugą pod względem liczby wyznawców religią na świecie. Nic więc dziwnego, że jest on wewnętrznie zróżnicowany. Islam w Arabii Saudyjskiej różni się od tego w Albanii, czy w Gambii, tak samo jak chrześcijaństwo w Polsce jest inne niż w Peru czy na Filipinach. Z tego powodu – choć łatwo o generalizacje – trudno jest mówić o jednym islamie. Zdecydowana większość muzułmanów to sunnici – nazwa ta pochodzi od arabskiego określenia ahl as-sunna wa-al-dżama’a, czyli „ludzie trzymający się tradycji”.

Świat islamu kojarzony jest przede wszystkim z regionem Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej oraz znajdującymi się tam państwami arabskimi. Tymczasem największa liczba muzułmanów zamieszkuje inny region świata – Azję Południową. W Pakistanie (ok. 240 mln muzułmanów), Bangladeszu (ok. 146 mln muzułmanów), Afganistanie, a także Indiach i znajdujących się obok Malediwach mieszka co trzeci wyznawca islamu na świecie.

Definiując cywilizację muzułmańską, czy też cywilizację islamu, naturalnie korzystamy z podejścia (2), zakładając że państwa, w których religią dominującą jest islam, mają na tyle dużo podobieństw, że można je zaliczyć do kręgu cywilizacji muzułmańskiej. Zarazem, sytuując trzon cywilizacji muzułmańskiej w religii naturalnie koncentrujemy się na islamie. W ten sposób dość łatwo można popaść w determinizm religijny – przekonanie, że religia i tylko religia determinuje całość stosunków społecznych w państwach muzułmańskich.