Definiując cywilizację muzułmańską, czy też cywilizację islamu, naturalnie korzystamy z podejścia (2), zakładając że państwa, w których religią dominującą jest islam, mają na tyle dużo podobieństw, że można je zaliczyć do kręgu cywilizacji muzułmańskiej. Zarazem, sytuując trzon cywilizacji muzułmańskiej w religii naturalnie koncentrujemy się na islamie. W ten sposób dość łatwo można popaść w determinizm religijny – przekonanie, że religia i tylko religia determinuje całość stosunków społecznych w państwach muzułmańskich.

Pojęcie cywilizacja jest wieloznaczne, a do tego często bywa wartościujące. Zanim przejdziemy do konkretnej cywilizacji – muzułmańskiej – warto przedstawić trzy najważniejsze sposoby rozumienia tego terminu (PWN n.d.):

Islam kojarzony jest często przede wszystkim ze światem arabskim, a cywilizacja muzułmańska – z Bliskim Wschodem. Patrząc na powstanie tej religii można powiedzieć, że skojarzenie to jest słuszne – islam narodził się bowiem na Półwyspie Arabskim. Jednak historycznie dynastie arabskie, a następnie dynastie innych ludów muzułmańskich, rozprzestrzeniły się na wiele innych terytoriów w Azji i Afryce. Arabowie szybko zaczęli stanowić mniejszość wśród wyznawców islamu – obecnie co piąty-szósty muzułmanin mieszka w państwie arabskim.

Cele:

• Zapoznanie uczniów z funkcjami meczetów
• Zaznajomienie uczniów ze sposobem organizacji przestrzeni w meczecie

Czas: 30 min

Poziom: Szkoła podstawowa, szkoła ponadpodstawowa

Instrukcja dla nauczyciela:

Literatura cytowana

Ahmed, A. (1995). Mosque: The Mosque in Politics, w: The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World, J. Esposito (red.), t. 3, Oxford: Oxford University Press.

Campo, J. (1995). Mosque: Historical Development, w: The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World, J. Esposito (red.), t. 3, Oxford: Oxford University Press.

Danecki, J. (2003). Kultura i sztuka islamu. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.