W świecie islamu ubiór wskazuje nie tylko na gust jego posiadacza, ale przede wszystkim jest wyznacznikiem jego tożsamości. Na podstawie ubioru można określić nie tylko poziom zamożności, ale także region pochodzenia, jak również stopień religijności. Zróżnicowanie strojów w świecie islamu jest olbrzymie, co wynika nie tylko z rozpiętości geograficznej (od Mauretanii po Indonezję), ale także z istnienia licznych wariantów regionalnych. Na przykład mieszkaniec Maroka rozpozna Sudankę owiniętą w długi zwój materiału, czy mieszkańca Egiptu noszącego galabijję i czerwono-białą arafatkę na głowie, jednak nie będzie w stanie określić na tej podstawie regionu pochodzenia czy statusu społecznego. Pewne niuanse związane z krojem, fasonem, wzorem materiału, długością chusty, rodzajem tkaniny etc. są trudne do zauważenia dla osoby z zewnątrz.

Studentki medycyny z różowymi wstążkami i różowymi hidżabami promujące świadomość społeczną na temat raka piersi, Libia 2012. Źródło: Wikmedia Commons.

Tradycyjne stroje ze świata islamu dostosowane są nie tylko do wymogów religijnych, ale także do klimatu. Długie, powłóczyste stroje noszone są w wielu regionach nie tylko z powodów religijnych, ale także ze względu na wygodę. Luźne, obszerne ubrania stanowią dobrą ochronę przed słońcem, a zarazem utrzymują ciało w wilgotności (pot nie wsiąka w strój, lecz zostaje na ciele). Nakrycia głowy – jak turban, czy kufijja – chronią ją przed wiatrem i piaskiem. Stroje o prostych kształtach łatwiej jest wykroić nie marnując zbyt dużej ilości materiału, a później łatwiej przerobić – w razie potrzeby dosztukować albo zwęzić.

Na fason strojów wpłynęły także reguły prawa muzułmańskiego, które – co ciekawe – dotyczą zarówno kobiet jak i mężczyzn. Właściwy strój muzułmanki i muzułmanina określa Koran (oraz hadisy):

Powiedz wierzącym: niech spuszczają skromnie swoje spojrzenia i niech zachowują czystość.

To dla nich będzie przyzwoitsze. Zaprawdę, Bóg jest w pełni świadomy tego, co oni czynią!

Powiedz wierzącym kobietom, żeby spuszczały skromnie swoje spojrzenia i strzegły swojej czystości; i żeby pokazywały jedynie te ozdoby, które są widoczne na zewnątrz; i żeby narzucały zasłony na piersi (24:30-31).

O Proroku! Powiedz swoim żonom i swoim córkom, aby się szczelnie zakrywały swoimi okryciami. To jest najodpowiedniejszy sposób, aby były poznawane, a nie były obrażane (33: 59)

Pierwszy cytat wskazuje jednoznacznie, że także mężczyźni mają się nosić skromnie. Muzułmanie powinni zakrywać ciało od pasa do kolan, a w miejscach publicznych nosić nakrycie głowy i stosowny strój (często są to długie rękawy i długie nogawki). Religijne muzułmanki powinny zakrywać ciało od szyi do kostek oraz ręce aż do nadgarstków. Powinny również zakrywać włosy. Tradycyjna muzułmanka powinna więc zakrywać więcej niż tradycyjny muzułmanin, co wynika z tego, że nie powinna przyciągać uwagi obcych mężczyzn. W domu, w obecności bliskich lub w towarzystwie samych kobiet tradycyjna muzułmanka może nosić stroje równie swobodne co Europejki.

Współcześnie wielu mieszkańców państw muzułmańskich ubiera się w stroje zachodnie. Tradycyjne galabijje czy abaje noszone są odświętnie. Czasami jest to melanż tradycji i nowoczesności – jak w przypadku mężczyzn z wiejskich terenów Jemenu, którzy na galabijje wkładają marynarki. Kobiety, z kolei, godzą wymogi religijne z nowoczesną modą – noszą europejskie stroje, o ile nie są zbyt obcisłe i skąpe, a do tego zakładają na włosy chustki. Konserwatywne muzułmanki, nawet jeżeli wkładają spodnie, noszą do nich sukienki do kolan bądź dłuższe koszule. W przeciwnym razie nie mogłyby uczestniczyć w modlitwie.

Z zachodniego punktu widzenia religijne muzułmanki są ograniczone regułami, wynikającymi z ich religii, jednak większość z nich nie uważa swojego stroju za przeszkodę. Zasłanianie włosów w miejscach publicznych jest dla nich tak samo naturalne jak dla Polek niechodzenie w bikini po ulicy. Co więcej, wiele muzułmanek – zwłaszcza tych zamożniejszych – doskonale łączy wymogi religijne ze współczesną modą. Pojawiają się coraz to nowe sposoby wiązaniu hidżabu i komponowania go z resztą stroju. Zmieniają się kolory i wzory, dominują pastelowe, wzorzyste tkaniny, wyszywane lub przetykane cekinami.

Kobiety w hidżabach, Francja 2017. Źródło: Wikimedia Commons.

Warto wspomnieć, że muzułmanki ubierają się w różny sposób. Jedne będą zasłaniały włosy i twarz, inne tylko włosy, a jeszcze inne będą miały całą głowę odkrytą. Zależy to od styku dwóch czynników – jak chce ubierać się sama kobieta i jak może się ubierać. Muzułmanka w Polsce może nosić zasłonę na twarz – nikab – ponieważ nie ma formalnie zakazu prawnego zabraniającego jej tego. Jednak najpewniej zwracałaby uwagę wszystkich ludzi wokół. Muzułmanka w Arabii Saudyjskiej może nosić ten sam nikab i nie będzie wyróżniać się z otoczenia. Jedna kobieta może zdecydować się na nałożenie hidżabu, czyli noszenie chusty na włosach, ponieważ uważa, że jest to nakaz religijny, ale może też to robić dlatego, ponieważ wszystkie jej koleżanki tak się ubierają, rodzina wywiera na nią presję, albo dlatego, ponieważ wypada; może też z tych samych powodów hidżabu nie nosić uważając, że może być mimo to dobrą muzułmanką (a może bycie dobrą muzułmanką nie jest dla niej tak istotne), albo dlatego, że odstawałaby od otoczenia.