Czym jest wspólny europejski system azylowy?

W 1999 roku podczas specjalnego posiedzenia Rady Europejskiej w Tampere (Finlandia) rozpoczęto prace nad wspólnym europejskim systemem azylowym, który w założeniu miał przede wszystkim harmonizację przepisów dotyczących statusu uchodźczy i związanej z tym statusem procedury. Na mocy podpisanego 2 października 1997 roku traktatu amsterdamskiego kompetencje regulacyjne państw członkowskich w odniesieniu do azylu przeszły na poziom wspólnotowy, a prawo do azylu zostało uznane za element praw podstawowych na poziomie całej Unii Europejskiej. Kryteria i mechanizmy ustalania państwa członkowskiego UE odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony zostały umieszczone w konwencji dublińskiej (podpisanej 15 czerwca 1990 roku, weszła w życie 1 września 1997 roku), którą zastąpiło rozporządzenie Dublin II i Dublin III.

Wspólny europejski system azylowy przewiduje minimalne standardy traktowania wszystkich osób ubiegających się o azyl oraz minimalne standardy rozpatrywania wniosków azylowych w całej UE. Obecnie trwają prace nad reformą europejskiego systemu azylowego. „Kryzys migracyjny” unaocznił ograniczenia systemu dublińskiego, który obciąża państwa członkowskie pierwszej linii (Grecję, Włochy), a także odnotowano brak jednorodności w traktowaniu osób ubiegających się o azyl. 8 czerwca 2023 roku Rada wypracowała porozumienie w sprawie nowego rozporządzenia o zarządzaniu azylem i migracją (Reforma Polityki Azylowej UE 2023).